ثبت ملی «هنر ساختن، نواختن، مقامها و فرهنگ تنبور» در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران در پی تدوین پرونده توسط مانا نقش
با تصویب شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس در جلسه روز دوشنبه 9 دیماه 1398، «هنر ساختن، نواختن، مقامها و فرهنگ تنبور» در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شد. پرونده این عنصر توسط مؤسسه میراث مانا نقش تهیه و پیشنهاد شده بود و شهاب نیکمان، مدیرعامل مؤسسه، در نشست شورا برای ارائه و دفاع از پرونده حضور یافت.
پرونده «هنر ساختن، نواختن، مقامها و فرهنگ تنبور» روز دوشنبه 9 دیماه 1398، در جلسه شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس بررسی و با شماره 2014 در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شد. در راستای ادامهی همکاریهای مؤسسه فرهنگی هنری میراث مانا نقش با یونسکو و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پیرامون اجرای کنوانسیون 2003 و پاسداری از میراث فرهنگی ارزشمند ایرانزمین، این مؤسسه پرونده «هنر ساختن، نواختن، مقامها و فرهنگ تنبور» را تهیه و پیشنهاد کرده بود. شهاب نیکمان، مدیرعامل مانا نقش، در جلسه شورای ملی ثبت میراث فرهنگی ناملموس برای ارائه و دفاع از آن حضور یافت. پیش از این، در این زمینه موضوعات منطقهای مانند «هنر ساختن و نواختن تَمیره (تنبور لکی)» در فهرست آثار ملی ثبت شده بودند، اما این پرونده، پروندهای جامع مربوط به میراث تنبور با گستره ملی است. فرآیند گردآوری اطلاعات و مستندنگاری برای تدوین این پرونده حدود دو سال به طول انجامید و در این مدت، برای ثبت و بررسی ابعاد مختلف میراث تنبور، به استادان و میراثداران این حوزه در مناطق دارای اهمیت از دیدگاه میراث تنبور مراجعه شد. در نتیجه این فرآیند، بیش از 200 مقام تنبور و روایتهای مختلف آنها از مناطق صحنه، گوران، لکستان و آذربایجان مستندنگاری شد. بخش مستندنگاری پرونده با همکاری یحیی رعنایی و فرید الهامی انجام گرفت. در این پرونده، ابعاد مختلف فرهنگ ساز تنبور بهعنوان یکی از میراثهای فرهنگی ناملموس برجسته ایران، مقامهای تنبور در نواحی مختلف ایران و نقش آیینی این عنصر میراث فرهنگی ناملموس در آداب و رسوم اجتماعی و موسیقی ایران بررسی و مستند شده است. همچنین به حاملان و عاملان برجسته این عنصر، از جمله زندهیاد سید امرالله شاهابراهیمی، زندهیاد سید خلیل عالینژاد، زندهیاد طاهر یارویسی، شهرام ناظری، کیخسرو پورناظری و علیاکبر مرادی، و نقش آنان در معرفی و انتقال میراث تنبور از نسلهای پیشین به نسلهای امروز پرداخته شده است. این عنصر میراث فرهنگی که در گستره ملی به ثبت رسید، در تمامی پنج زمینه میراث فرهنگی ناملموس، شامل «سنتهای شفاهی»، «هنرهای نمایشی و اجرایی»، «آداب و رسوم اجتماعی، آیینها و جشنهای مناسبتی»، «دانش و امور مربوط به طبیعت و کیهان» و «صنایع دستی سنتی» نمود دارد.
|